“Nước Nga ơi tôi vẫn ngợi ca Người!”

FEDOR SOLOGUB:
“Nước Nga ơi tôi vẫn ngợi ca Người!”

NGỌC BẢO - NGUYÊN HÙNG

Dẫu kiệt sức trong nỗi sầu u uất
Nước Nga ơi tôi vẫn ngợi ca Người
Nào có nơi đâu trên trái đất
Thân thiết hơn Người ôi Tổ quốc tôi!

Nhà văn Nga Fedor Sologub có tên thật là Fedor Kuzmich Teternikov (1863–1927). Sinh ngày 17 tháng 2 (1 tháng 3) năm 1863 tại Xanh Peterburg. Cha nhà văn là con ngoài giá thú của địa chủ vùng Poltava một nhà quý tộc sau khi chế độ chủ nô bị bãi bỏ trở thành thợ may ở thủ đô. Cha ông mất vào năm 1867 mẹ ông buộc phải vào làm con hầu trong một gia đình trung lưu. Gia đình này có truyền thống yêu thích nhà hát âm nhạc đọc sách và nhờ thế Sologub cũng sớm được tiếp xúc với sách vở. Căn cứ vào Bản lý lịch sơ lược (1915) do vợ ông soạn và chính ông đã xem lại thì "Trong số các cuốn sách đầu tiên được đọc qua ấn tượng sâu sắc nhất là các nhân vật Robinson Vua Lia và Don Kihote... Những cuốn sách ấy đối với Sologub gần như một loại sách kinh". Có ảnh hưởng không kém là các tác phẩm của V.G. Belinski ("Rất cảm động và lôi cuốn") ông đã đọc toàn bộ tác phẩm của nhà văn này từ tuổi vị thành niên và sau đó là N.A.Dobroliubov và D.I. Pisarev. Ông gần như thuộc lòng toàn bộ các tác phẩm của N.A. Hekrasov tuy nhiên lại không thích Puskin và Lermontov mấy. Sự nghiệp sáng tác của Sologub chịu ảnh hưởng sâu sắc của Nekrasov X.Ya. Nadson và N.M. Minski.
Sau khi tốt nghiệp khóa đào tạo giáo viên ngắn hạn chàng thanh niên 19 tuổi Sologub trở thành giáo viên dạy toán tại các trường nông thôn xa xôi. Ông dạy học hết mình thậm chí viết cả sách giáo khoa toán nhưng không coi giáo dục là sự nghiệp của đời mình. Ông bắt đầu làm thơ từ năm 12 tuổi và "ngay từ khi còn nhỏ đã tin chắc vào tài năng thơ ca của mình". Tuy thế thành công không đến với nhà thơ trẻ ngay mà chỉ từ thập kỷ 90 của thế kỷ XIX trở đi sau khi các bài thơ được nhà thơ Minski đọc và đánh giá thì thơ ông mới bắt đầu được biết đến.

Năm 1896 tiểu thuyết đầu tiên của ông về đề tài cuộc sống của giáo viên tỉnh lẻ "Những giấc mơ trĩu nặng" ra mắt bạn đọc. Thời kỳ đỉnh cao trong sáng tác của ông là khoảng từ năm 1905–1914 và sau năm 1917.

Cuốn tiểu thuyết thứ hai nhan đề Quỷ nhỏ (Мелкий бес) được Sologub hoàn thiện vào năm 1902 nhưng mãi đến năm 1905 mới được công bố trên các trang tạp chí "Các vấn đề cuộc sống" và sau đó được tái bản nhiều lần vào năm 1907 trở thành cuốn sách mà "cả nước Nga phải đọc". Sau đó đề tài cuộc sống thị dân được Sologub tiếp tục phát triển trong các tiểu thuyết "Navia quyến rũ" (1907–1909) và Khói và tro (1912–1913).

Ngoài thơ và văn xuôi Sologub còn sáng tác các vở kịch lớn như "Cái chết chiến thắng" (1907) được V.E. Meierhold dựng trong nhà hát Komisargievskaya "Vũ điệu đêm" (1908) và Vanka Kliutchnik và tiểu đồng Gian (1908).

Sau năm 1917 sự nghiệp và vinh quang của Sologub có chiều hướng đi xuống nhưng ông vẫn xuất bản những tuyển tập thơ lớn như Một tình yêu (1921) Fimiam (1921) Cây sáo (1922) Bùa ngải (1922)... Các tuyển tập này được in với tira rất nhỏ và không được bạn đọc chú ý.

Nhà văn chuyển sang dịch thuật. Ông dịch văn học chủ yếu từ tiếng Đức và tiếng Pháp. Năm 1923 các bản dịch thơ Verlen của ông được xuất bản. Ông còn dịch các tác phẩm của Volter Mopassan. Cho đến nay các tác phẩm này vẫn được tái bản.

Mười năm sau khi ông qua đời nhà phê bình V. Khodasevich đánh giá ông cao hơn Maikov nhưng thấp hơn Fet. Và cần phải nhấn mạnh là hơn một phần ba số thơ của ông đã không được công bố khi ông còn sống.

Nhằm góp phần giới thiệu Fedor Sologub với các độc giả yêu mến thi ca Nga dưới đây chúng tôi xin trân trọng công bố một số tác phẩm thơ của ông qua bản dịch của Thu Hương Quỳnh Hương Lưu Hải HàViệt Hùng. Các bài thơ nguyên bản của Fedor Sologub thường không có tựa đề và các bản dịch đã trung thành với điều này.

Люби меня ясно как любит заря
Жемчуг рассыпая и смехом горя.
Обрадуй надеждой и легкой мечтой
И тихо погасни за мглистой чертой.

Люби меня тихо как любит луна
Сияя бесстрастно ясно холодна
Волшебством и тайной мой мир освети -
Помедлим с тобою на темном пути.

Люби меня просто как любит ручей
Звеня и целуя и мой и ничейю
Прильни и отдайся и дальше беги
Разлюбишь забудешь - не бойся не лги.
(1904)

Yêu anh em nhé như bình minh ngời chiếu
Rắc nắng ngọc trai và giòn giã tiếng cười.
Tặng cho anh ước mơ và hy vọng
Rồi lặng lẽ em về khuất trong sương.

Yêu anh em nhé lặng lẽ như trăng kia
Lạnh trong veo giữa màn đêm lấp lánh.
Rọi vào đời anh thần kỳ và bí mật
Đường vạn dặm chậm bước cùng anh đi.

Yêu anh em nhé như suối nguồn giản dị
Không thuộc về ai vẫn như của anh rồi.
Lại bên anh róc rách cười hôn rồi chạy biến.
Khi đã hết yêu rồi đừng ngại cứ quên anh em ơi!

(Quỳnh Hương dịch)

Hãy yêu anh rỡ ràng như ánh dương ngời chiếu
Rắc ngọc nơi nơi và lấp lóa tiếng cười.
Hãy làm anh vui bởi ước mơ hy vọng
Rồi lặng lẽ rời xa khi tắt ánh mặt trời.

Hãy yêu anh êm đềm như mặt trăng lung linh
Tỏa ánh sáng thấu đêm lạnh lùng vô cảm
Soi đời anh bằng thần kỳ bí hiểm
Mình sẽ cùng nhau lần bước đường đêm...

Hãy yêu anh giản đơn như dòng suối bên đường
Quấn quýt reo vang - của anh đấy mà cũng không thuộc về ai cả
Hãy ấp ôm hiến dâng rồi theo dòng trôi tiếp
Hết yêu lãng quên - đừng sợ mà em đấy đâu phải dối lừa!

(Thu Hương dịch)

ГИМНЫ РОДИНЕ (1)

О Русь! в тоске изнемогая
Тебе слагаю гимны я.
Милее нет на свете края
О родина моя!

Твоих равнин немые дали
Полны томительной печали
Тоскою дышат небеса
Среди болот в бессильи хилом
Цветком поникшим и унылым
Восходит бледная краса.

Твои суровые просторы
Томят тоскующие взоры
И души полные тоской.
Но и в отчаяньи есть сладость.
Тебе отчизна стон и радость
И безнадежность и покой.

Милее нет на свете края
О Русь о родина моя.
Тебе в тоске изнемогая
Слагаю гимны я.


CA NGỢI TỔ QUỐC (1)

Dẫu kiệt sức trong nỗi sầu u uất
Nước Nga ơi tôi vẫn ngợi ca Người
Nào có nơi đâu trên trái đất
Thương mến như Người ôi Tổ quốc tôi!

Những thảo nguyên bao la câm lặng
Chứa nỗi buồn bất tận khôn nguôi
Bầu trời cũng thở sầu u uất
Giữa đầm lầy trong sự bất lực lạnh người
Một nhan sắc mong manh yếu ớt
Mọc thành đóa hoa yếu đuối chơi vơi.

Những khoảng không nghiêm trang nghiệt ngã
Đủ làm cho mệt mỏi tầm nhìn
Và những tâm hồn tràn đầy u ám
Nhưng tuyệt vọng vẫn có vài vị ngọt
Tổ quốc ơi có tiếng than và niềm vui
Và sự tuyệt vọng lẫn bình yên cho Người.

Nào có nơi đâu trên trái đất
Thương mến như Người ôi Tổ quốc tôi!
Dẫu kiệt sức trong nỗi sầu u uất
Nước Nga ơi tôi vẫn ngợi ca Người.

(Lưu Hải Hà dịch)

Nước Nga ơi kiệt sức trong nỗi buồn tê tái
Tôi viết cho người những khúc ngợi ca.
Không xứ nào trên trái đất này sánh được
Với mảnh đất thân yêu tổ quốc ta!

Những cánh đồng Nga bao đời câm lặng
Mênh mông nỗi buồn mệt mỏi triền miên
Dưới vòm trời váng vất sầu vương
Giữa đầm lầy mỏng mảnh đến đáng thương
Như đoá hoa buồn sớm nở tối tàn
Đẹp nhợt nhạt nhan sắc Nga sống dậy.

Nghiệt ngã những không gian vô biên
Không ôm hết trong một cái nhìn chán nản
Làm kiệt sức những tâm hồn đầy sầu thảm.
Và trong thất vọng luôn có thêm vị ngọt.
Dành cho Người tổ quốc ơi niềm vui và rên xiết
Có bình yên dù tuyệt vọng vẫn còn.

Không xứ nào trên trái đất này sánh được
Với mảnh đất thân yêu tổ quốc ta!
Nước Nga ơi vắt kiệt mình trong nỗi buồn tê tái
Tôi viết cho người những khúc ngợi ca.

(Quỳnh Hương dịch)

ГИМНЫ РОДИНЕ (2)

Люблю я грусть твоих просторов
Мой милый край святая Русь.
Судьбы унылых приговоров
Я не боюсь и не стыжусь.

И все твои пути мне милы
И пусть грозит безумный путь
И тьмой и холодом могилы
Я не хочу с него свернуть.

Не заклинаю духа злого
И как молитву наизусть
Твержу всё те ж четыре слова:
"Какой простор! Какая грусть!"

CA NGỢI TỔ QUỐC (2)

Tôi yêu nỗi buồn những khoảng rộng vô biên
Mảnh đất thân yêu nước Nga thiêng liêng.
Dù số phận mình như án tuyên buồn thảm
Nhưng tôi có sợ đâu có xấu hổ đâu nào.

Đáng yêu sao tất cả mọi con đường
Dù đường tôi chọn còn nhiều gian khó
Chờ tôi là bóng đêm và cái lạnh ghê người
Tôi đâu muốn một ngày nào rời bỏ.

Tôi chẳng trách đâu những linh hồn ác quỷ.
Và như lời nguyện cầu tôi thuộc đã từ lâu
Tôi vẫn nhắc với lòng mình như trước:
"Buồn làm sao! Nhưng rộng lớn làm sao!"

(Quỳnh Hương dịch)

Tôi yêu nỗi buồn của những không gian ấy
Mảnh đất mến yêu nước Nga thiêng liêng.
Tôi không sợ cũng không xấu hổ
Định mệnh của những lời kết án thảm sầu

Và mọi con đường người tôi đều quý mến
Dẫu có là con đường mạo hiểm đến điên rồ
Dẫu bóng đêm đe dọa với nấm mồ
Tôi vẫn không muốn lùi một bước

Tôi chẳng hề gọi linh hồn ác
Chỉ nhắc mãi lời quen tự thuở nào
Như lời cầu nguyện bao thân thuộc:
“Rộng lớn làm sao! Buồn thảm làm sao!”

(Lưu Hải Hà dịch)

Сердце дрогнуло от радости
Снова север снова дождь
Снова нежен мох и тощ -
И уныние до радости
И томление до сладости
И мечтания тихих рощ
И дрожит душа от радости -
Милый север! Милый дождь!
1913

Trái tim ta run lên vui sướng
Lại về miền bắc lại gặp mưa rồi
Lại dịu mềm lớp rêu dù mỏng mảnh -
Và buồn mênh mang đến mức khiến ta vui
Và mệt mỏi mang đến ta vị ngọt ngào mong ước
Và mộng mơ lặng lẽ những cánh rừng phía trước
Và hồn ta rung lên với niềm vui -
Miền bắc thân yêu ơi! Ta lại gặp mưa rồi!

(Quỳnh Hương dịch)

Trái tim nhảy nhót reo vui
Đây rồi Phương Bắc! Đây rồi trời mưa!
Đây rồi dịu mỏng rêu mờ -
Chán chường đến độ vỡ òa niềm vui
Đọa đày đến mức ngọt bùi
Trong mơ ước một khoảng trời lặng xanh
Mừng vui run rẩy tấc lòng -
Mến yêu phương Bắc! Thân thương mưa nguồn!

(Thu Hương dịch)

Каждый год я болен в декабре
Не умею я без солнца жить.
Я устал бессонно ворожить
И склоняюсь к смерти в декабре
Зрелый колос в демонской игре
Дерзко брошенный среди межи.
Тьма меня погубит в декабре.
В декабре я перестану жить.


Tháng chạp hàng năm là tôi ốm
Tôi không sao sống nổi thiếu mặt trời.
Nằm mất ngủ tôi mệt mỏi lắm rồi
Vào tháng chạp tôi như người sắp chết.
Như bông lúa chín rã rời tan tác
Bàn tay nào vứt bỏ giữa ruộng khô.
Bóng tối giết tôi vào tháng chạp
Tháng mười hai - tôi không sống nữa rồi.

(Quỳnh Hương dịch)

Tháng chạp là tôi ốm
Thiếu nắng là gay to
Chán trò đêm trằn trọc
Cứ tháng chạp là lo!
Như lúa chín bỏ quên
Dập vùi nơi đồng rạ
Tối tăm - chắc chết thật
Tháng chạp - là hết hơi!

(Thu Hương dịch)

Mỗi tháng Chạp tôi trở nên kiệt lực
Sống sao đây khi vắng ánh mặt trời
Đếm từng đêm trằn trọc với chơi vơi
Chờ Thần Chết rước đi ngày tháng Chạp
Như nhành lúa chín ép mình nằm rạp
Trên đồng khô ai đã ném xuống đây
Bức tử tôi là bóng tối đêm dày
Vào tháng Chạp tôi giã từ cuộc sống.

(Việt Hùng dịch)

Tháng Chạp là tôi ươn người
Tôi nào sống thiếu mặt trời được đâu
Võ vàng mất ngủ đêm thâu
Tháng này tôi chết vì sầu mất thôi
Tháng chạp quỷ mở cuộc chơi
Ném bông lúa chín – là tôi giữa đồng
Xung quanh bóng tối mịt mùng
Tháng chạp tôi hết sống cùng thế gian.

(Lưu Hải Hà dịch)

Забелелся туман за рекой
Этот берег совсем не высок
И деревья стоят над водой
И теперь я совсем одинок.

Я в кустах поищу хворостин
И в костер их на берег сношу.
И под ними огонь воскрешу
Посижу помечтаю один.

И потом по теченью реки
Потихоньку пойду босиком -
А завижу вдали огоньки
Буду знать что близок мой дом.


Kìa màn sương bạc rơi bên sông vắng
Bờ hiền hoà thoai thoải khuất phía xa
Mặt nước làm gương nghiêng soi rặng cây già
Với một tôi đang cô đơn lẻ bóng.

Lần bờ bụi tôi tìm cành khô nỏ
Đem về nhen ngọn lửa chỗ bờ sông
Rồi chờ xem nhảy múa ngọn lửa hồng
Bó gối tôi một mình mơ mộng

Một chút thôi rồi tôi xuôi dòng chảy
Để chân trần tôi sẽ cất bước đi
Thấy cửa sổ sáng đèn thấp thoáng phía xa kia
Tôi biết chắc nhà tôi gần đâu đó.

(Quỳnh Hương dịch)

Trên mặt sông sương phủ
Bờ thoai thoải trải dài
Bóng cây in mặt nước
Một mình chẳng cùng ai

Kiếm tìm khắp bờ bãi
Vài dăm nhánh củi khô
Nhen lên nào đốm lửa
Ta khẽ ngồi mộng mơ

Sông chảy phía xa mờ
Chân trần quay trở lại
Phía xa đèn nháy mãi
Biết nhà chẳng còn xa

(Việt Hùng dịch)

Mây mờ giăng trắng dòng sông.
Bờ đê thoải thoải thấp dần triền xanh.
Rặng cây nghiêng bóng soi hình
Một mình ta lại một mình đơn côi.

Bụi bờ gom mấy cành rơi
Đem về chất lại một nơi bên bờ.
Nhen lên đống lửa chiều tà
Khẽ ngồi mơ mộng hồn ta yên bình.

Men bờ lội nước theo dòng
Sẽ sàng ta hẳn chân trần bước đi -
Xa xa ánh lửa lập lòe
Biết rằng mái ấm đang kề ngay đây.

(Thu Hương dịch)

Màn sương bên sông trăng trắng
Bờ sông hoàn toàn không cao
Hàng cây nghiêng soi bóng nước
Và tôi cô đơn dạt dào

Vài cành củi khô từ bụi
Tôi nhặt đem ra bờ sông
Và nhen lên ngọn lửa hồng
Rồi ngồi một mình mơ mộng.

Và tôi sẽ đi chân đất
Nhẹ nhàng bước theo con sông
Khi thấy xa xa lửa hồng
Tôi sẽ biết – nhà tôi đóю

(Lưu Hải Hà dịch)

 

Nguyên Hùng

Gửi Như Đồng

@Như Đồng:

Ông Nguyên Hùng ông tìm thử trong nền thơ ca Nga có câu thơ nào hơn những câu này không ?:
_________
Trước hết cám ơn ông Như Đồng đã ghé đọc và để lại mấy câu thơ dù không biết đó là thơ của ai.

Còn câu hỏi trên quả thực người được hỏi không hiểu ý người hỏi lắm. Nếu tôi không nhầm thì ý ông là: cả nền thơ ca Nga chẳng có gì đáng giá hơn mấy dòng trích trên đây? Nếu thế dù là người chẳng có trách nhiệm gì phải bảo vệ cho Thi ca Nga và dù là kẻ ngoại đạo trong lĩnh vực này thì tôi cũng có thể nói rằng hình như tôi đang hân hạnh được tiếp chuyện với một nhân vật có cái nhìn rất mới?

Như Đồng

Như Đồng

Ông Nguyên Hùng ông tìm thử trong nền thơ ca Nga có câu thơ nào hơn những câu này không ?:

Mỗi lần anh nhìn em
Cuộc sống trở nên đẹp đẽ
Như trái đất này chưa bao giờ có những kẻ tầm thường .

Ta che bớt ánh sáng để nhìn bầu trời dịu mát
Ta giữ cho ngực đừng vỡ ra mỗi khi nhìn em.

Ta giàu có nhưng ta đã chia hết cho mọi người
Và với em ta chỉ còn một tình yêu
Con đường thì dài mà ta ngây ngơ quá
Thương em lầm lũi cùng ta.

Từ ấy ta đi
Một ngày cách trở
Nhìn đâu cũng thấy bóng hình em
Gió mưa khơi thành con sông nhớ
Từ nơi sâu thẳm chảy thương yêu

HL

Giới thiệu với NH

Hôm gặp nhau 4/11 ở Tôn Đức Thắng có Vũ Bá Trung học ở POCTOB Ha DOHY hiện đang ở TP HCM làm ở HTV cũng vừa mới lập log trên VNWEBLOGS này (trang BATOM tên Trung). HL giới thiệu với anh để có thêm chia sẻ cùng nước Nga.

NH

Anh TB Hà Linh

@TB:
Nếu biết thế này hồi nhỏ
Đánh liều học lớp tiếng Nga !
_______
Bác là người Nhật
Học chi tiếng Nga
Dù bác thích nhặt
Đừng nhặt Misa!

@Hà Linh:
Đọc mấy dòng trên của HL NH lại tiếc buổi gặp mặt ở Tôn Đức Thắng. Tối qua xem VTV1 nhớ nước Nga quá HL ạ.

HL

HL sẽ đọc sau

NH đưa các bài thơ tiêu biểu và bản dịch thật hay. HL sẽ đọc tiếp sau. Đang bận nên chỉ chay qua chạy lại một chút. Cám ơn NH đã post trang này để làm sống lại tình yêu nước Nga.

Phạm Thanh Khương

Gửi anh Nguyên Hùng

Kính anh Nguyên Hùng!
Thực ra em không đọc được các bản tiếng Nga mặc dù đọc được nhưng em không hiểu hết vì vốn từ và cũng bỏ nó quá lâu rồi. Đọc các bản của các anh các chị dịch em hiểu hơn về một nước Nga mà em vẫn yêu mến và ngưỡng vọng.
Cám ơn các bản dịch của các anh các chị.
Chúc các anh các chị mãi khoẻ hạnh phúc!

tungbach

NH

Gửi chú Nguyên Hùng

Các chú cùng nhau kết đoàn
Ca vang bài "Diệt phát xít"
Thương nền thi ca Xô-Viết
Như sương như khói như là...

Nếu biết thế này hồi nhỏ
Đánh liều học lớp tiếng Nga !

NH

Anh PCT HN

@PCT:
Bản dịch của anh "ngon" đấy.

@HN:
Cám ơn Hoàng Nguyên đã đọc và thích bản dịch của LHH.

NH

Ngày Xưa Xuân Mộc

@NX:
Mai anh đi Hà Nội
Chủ tịch ở nhà ngoan
Thư ký đừng thay vội
Để anh có việc làm.

@Xuân Mộc:
Chào ông bạn vừa về đất liền. Dịp vừa rồi thiếu Mộc Mộc thật tiếc. Nhân dịp CMTM xin chúc mừng Mộc Mộc nhé.

hoangnguyen6889

Chào anh Hùng nhé !

"Dẫu kiệt sức trong nỗi sầu u uất
Nước Nga ơi tôi vẫn ngợi ca Người
Nào có nơi đâu trên trái đất
Thương mến như Người ôi Tổ quốc tôi!"

Xin chào anh Hùng
Trong tất cả các bài dịch tôi thích Lưu Hải Hà dịch chất hùng và chất thơ của ông tuyệt vời Tôi khoái bài thơ: " Ca ngợi tổ quốc" anh ạ.
Theo tôi hiểu thì:

"Nga là bạn
Tầu là chiếm
Mỹ là Đ___
Pháp chưa được việc gì"

Vài dòng luyên thuyên cho vui thôi. Chúc anh vui vẻ nhé.

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'2410','41eiglf0gt5keev1v41bh5e9e3','0','Guest','0','54.225.57.230','2018-08-22 07:31:45','/a35589/nuoc-nga-oi-toi-van-ngoi-ca-nguoi.html')