Cầu Cần Thơ: Vì sao hai nhịp cầu dẫn bị sập?

CẦU CẦN THƠ:  VÌ SAO NÊN NỖI?
(Lên mạng  lúc 00:17
29/09/2007)

Như chúng ta đã biết sáng 26 tháng 9 vừa qua đã xảy ra vụ “sập cầu Cần Thơ” gây tổn thất rất lớn về sinh mạng và tài sản. Trong khi chờ đợi các cơ quan chức năng điều tra và đưa ra kết luận chính thức dư luận đang tỏ ra rất nóng lòng được nghe câu giải đáp cho câu hỏi  “vì sao để xảy ra tai nạn này?”. Trước thực tế đó dưới đây người viết bài này xin được nêu một vài vấn đề liên quan đến các giả thuyết phỏng đoán của một số quan chức qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Lỗi do ai?

Trước hết có thể khẳng định vụ sập cầu là thuộc lỗi nhà thầu. Thiết kế cầu có thể sai sót chỗ này chỗ kia chứ nhất quyết không có lỗi trong việc để cầu sập gãy trong quá trình thi công. Cầu đang trong qúa trình thi công là cầu chưa đưa vào vận hành chưa chịu tải trọng của xe cộ đi lại; trong trường hợp bê tông cầu đang trong quá trình ninh kết để đạt tới cường độ nhất định thì hệ thống giàn giáo làm nhiệm vụ nâng đỡ khối lượng bê tông cầu. Điều đó có nghĩa trong quá trình thi công chính hệ thống giàn giáo do nhà thầu lắp đặt quyết định độ ổn định và an toàn cho các nhịp cầu bê tông vừa được đổ. Tư vấn thiết kế chẳng liên can gì đến điều này.

Nhưng lỗi nhà thầu thì cũng có nghĩa là lỗi của Tư vấn giám sát. Tư vấn giám sát xây dựng phải có trách nhiệm kiểm tra mọi công đoạn xây dựng từ công tác gia cố móng trụ đỡ giàn giáo ván khuôn…đến các thiết bị và phương tiện đổ bê tông. Bất kỳ một mẻ bê tông nào trước khi đổ cũng phải có sự phê chuẩn của Tư vấn giám sát.

Cầu sập vì nguyên nhân gì?

Tôi không được xem qua biện pháp thi công mà nhà thầu đã áp dụng cho hai nhịp cầu vừa sập nhưng có đọc đâu đó và biết rằng nhà thầu đã dùng trụ phụ giữa nhịp để đỡ dầm ván khuôn. Đó là giải pháp hợp lý vì với việc phân chia dầm đỡ ván khuôn (form-work) thành hai nhịp thì khả năng chịu lực của chúng được tăng hơn 4 lần. Điều đó cũng có nghĩa nếu trụ đỡ bị lún vượt quá phạm vi nào đó sẽ gây hẫng cho hệ dầm đỡ phía trên và khiến chúng bị quá tải. Nên lưu ý tải trọng mà giàn dầm đỡ phải chịu chính là khối bê tông cầu trong giai đoạn cứng hóa chưa có khả năng chịu lực ở phía trên.

Vậy trụ đỡ phụ (hay còn gọi là trụ thi công) là gì và khả năng chịu tải của nó?

Thông thường các trụ đỡ này cũng giống các trụ cầu cỡ vừa khác ở vùng đồng bằng sông Cửu Long được xây dựng trên một cọc hoặc nhóm cọc bê tông và chính các cọc được đóng sâu trong lòng đất ấy quyết định khả năng chịu tải của cái trụ bên trên. Để dễ hình dung xin nói thêm vài dòng thế này: nếu các cọc được đóng (hoặc khoan nhồi) tới lớp đất cứng (thường ở độ sâu 35-40m) thì chúng được gọi là cọc chống có sức chịu tải cao; ngược lại được gọi là cọc treo (hay cọc ma sát) và có sức chịu tải khá thấp vì khả năng chịu lực của chúng chủ yếu dựa vào lực ma sát của tầng đất yếu lên bề mặt cọc. Có khả năng cọc xử lý móng của các trụ đỡ phụ của các nhịp cầu vừa sập thuộc dạng cọc ma sát và vì lý do nào đó mà không đảm bảo được sức chịu tải cần thiết sinh lún nhiều. Trụ đỡ lún mạnh như trên đã nói gây hẫng cho hệ dầm đỡ sinh quá tải và dẫn đến sự cố.

Nêu lên một vài điều như trên để thấy rằng những câu trả lời báo chí đại loại “Đêm 25 trời mưa rất to nên đã làm đất nền bị yếu” “Cầu sập do đà ngang bị dịch chuyển” là những câu trả lời không đúng bản chất vấn đề. Mưa to làm nền yếu nghe có vẻ đúng. Nhưng mưa to thì chẳng có gì là bất ngờ đối với nhà xây dựng nhất là trong điều kiện Việt Nam. Và cái chính các trụ đỡ phụ không phải đặt trực tiếp lên lớp đất mặt để có thể dễ dàng bị lún chỉ vì do mưa. Còn đà ngang đà dọc không tự chúng dịch chuyển mà do chính trụ đỡ phía dưới dịch chuyển.

Chung quy chỉ tại nền móng yếu

Đó là nền móng của các trụ đỡ mà nhà thầu đã tính toán hoặc thi công sai. Và có lẽ cả nền móng vốn yếu kém của ngành xây dựng cầu đường ở xứ ta?

NGUYÊN HÙNG 

BM

Như vậy là để xoa dịu dư luận trước đây nhà chức trách đã biến hai nhịp cầu trọng yếu của cầu Cần Thơ thành hai nhịp cầu dẫn còn bây giờ là lờ trị số độ lún tuyệt đối của các trụ tạm mà chỉ nói tới độ lún lệch!

_________

Cảm ơn chuyên gia NH đã phân tích thêm bằng những chứng cớ về chuyên môn giúp bạn đọc dễ hiểu và điều quan trọng là hiểu thêm về cái nhận định của nhà chức trách.

nguyenhung

Ủy ban quốc gia điều tra và con số mập mờ

Trong bài báo đã dẫn có đoạn nói về nguyên nhân gây sự cố sập hai nhịp cầu Cần Thơ:

"Theo kết quả điều tra sự cố xảy ra trong quá trình thi công tại hai nhịp neo của cầu Cần Thơ mỗi nhịp dài 40 m. Qua kiểm tra địa chất hàng cọc gần phía trụ P14 có mũi cọc tựa trên lớp cát xốp và hàng cọc gần phía trụ P13 có mũi cọc tựa trên lớp cát chặt vừa. Điều này dẫn tới hàng cọc gần trụ P14 bị lún nhiều hơn hàng cọc gần trụ P13 làm đài móng trụ tạm T13 nghiêng về trụ P14. Độ lún lệch theo tính toán đạt 12 mm - gây mất ổn định trụ tạm T13 và sau đó là sự sụp đổ của các kết cấu bên trên"

Mọi điều đã rõ ràng trừ một con số: đó là độ lún lệch 12mm của móng trụ tạm. Tôi rất nghi ngờ con số này nhưng khi tìm đọc ở các nguồn khác cũng nhận được đúng trị số 12mm! Đọc bài trên đây có thể nhiều bạn đọc không hình dung được "độ lún lệch 12mm" của móng trụ tạm T13 thực chất là gì? Xin được giải thích nôm na thế này: đó là chênh lệch về cao độ của hai mép đài (đế) móng hay nói cách khác mép móng phía trụ T14 lún sâu hơn 12mm so với mép móng phía trụ 13.
Ở đây Ủy ban quốc gia điều tra sự cố cầu Cần Thơ đã né tránh công bố trị số độ lún tuyệt đối của trụ tạm T13 trong khi chính nó mới là nguyên nhân chính gây nên sự cố. Bởi lẽ nếu trị số này đủ nhỏ thì "độ lún lệch 12mm" không làm nên tội.

Như vậy là để xoa dịu dư luận trước đây nhà chức trách đã biến hai nhịp cầu trọng yếu của cầu Cần Thơ thành hai nhịp cầu dẫn còn bây giờ là lờ trị số độ lún tuyệt đối của các trụ tạm mà chỉ nói tới độ lún lệch!

Nguyên Hùng

Gửi BM

@BM:
8 tháng trước mà Ủy ban Quốc gia điều tra đọc được blog của anh thì có lẽ sẽ mời anh vào làm thành viên đấy và biết đâu chẳng phải mất tới 8 tháng trời tốn bao nhiêu công sức tiền của để tìm nguyên nhân...
___________
Thực ra với các chuyên gia cầu đường thì việc phán đoán nguyên nhân sự cố cầu Cần Thơ không khó. Nhưng để kết luận một cách chính thức và có tính thuyết phục thì ngoài luận cứ cần phải có chứng cứ. Vì thế việc thu thập các dữ liệu cần thiết đặc biệt là tình hình địa chất trong trường hợp này là rất quan trọng.

Cám ơn BM đã ghé đọc và có ý kiến ủng hộ Ủy ban Quốc gia điều tra hì.

BM

@ anh NH ơi!

8 tháng trước mà Ủy ban Quốc gia điều tra đọc được blog của anh thì có lẽ sẽ mời anh vào làm thành viên đấy và biết đâu chẳng phải mất tới 8 tháng trời tốn bao nhiêu công sức tiền của để tìm nguyên nhân...

Chúc mừng anh- một "Hiệp sĩ" của VNWEBLOGS và cũng là một chuyên gia xây dựng công trình thủy đáng tin cậy!

nguyenhung

Kết luận về sự cố cầu Cần Thơ

Công bố kết luận về sự cố cầu Cần Thơ
http://vnexpress.net/GL/Xa-hoi/2008/07/3BA04071/

Ngày 2/7 Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Hồng Quân đã báo cáo Chính phủ kết quả điều tra sự cố sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ là do lún lệch đài móng trụ tạm. Thời gian tới Bộ Công an sẽ tính đến trách nhiệm các bên liên quan.

Ông Quân cho biết sau 8 tháng làm việc Ủy ban quốc gia điều tra sự cố cầu Cần Thơ đã loại bỏ các nguyên nhân trực tiếp sập cầu như: thiết kế kết cấu đỡ tạm lún lệch giữa móng trụ tạm và trụ chính trời mưa trước khi xảy ra sự cố...


Toàn bộ hệ thống đỡ tạm bị sập đổ làm cho dầm bê tông đổ theo. (Nguồn: Ủy ban quốc gia điều tra sự cố)

Theo kết quả điều tra sự cố xảy ra trong quá trình thi công tại hai nhịp neo của cầu Cần Thơ mỗi nhịp dài 40 m. Qua kiểm tra địa chất hàng cọc gần phía trụ P14 có mũi cọc tựa trên lớp cát xốp và hàng cọc gần phía trụ P13 có mũi cọc tựa trên lớp cát chặt vừa. Điều này dẫn tới hàng cọc gần trụ P14 bị lún nhiều hơn hàng cọc gần trụ P13 làm đài móng trụ tạm T13 nghiêng về trụ P14. Độ lún lệch theo tính toán đạt 12 mm - gây mất ổn định trụ tạm T13 và sau đó là sự sụp đổ của các kết cấu bên trên

"Ngay sau khi trụ tạm T13 khuỵu xuống bản bê tông cầu bị gãy thành nhiều đoạn phá vỡ liên kết bản bê tông với đỉnh trụ P13. Đây là nguyên nhân gây ra tiếng nổ và khói trắng bốc lên từ đỉnh trụ P13 như lời kể của các nhân chứng" ông Quân nói.

Bộ trưởng Xây dựng cho biết phía Nhật Bản đã thống nhất với kết quả điều tra trên. Trách nhiệm xảy ra sự cố thuộc về cả 3 chủ thể: đầu tư; nhà thầu thi công tư vấn giám sát. Hiện nhà thầu và tư vấn Nhật Bản đã thực hiện trách nhiệm dân sự đền bù thiệt hại.

"Bộ Công an đã khởi tố vụ án sau khi có kết luận này của Ủy ban quốc gia cơ quan điều tra sẽ tiếp tục xem xét xử lý" ông Quân nói.


Hiện trường vụ sập cầu Cần Thơ

Sáng 26/9/2007 hai nhịp dẫn nặng hàng nghìn tấn của cầu Cần Thơ bất ngờ đổ sập hơn 50 người đã thiệt mạng hàng chục người bị thương. Thiệt hại ước tính hàng chục tỷ đồng. Nhiều giả thuyết về nguyên nhân sự cố đã được đưa ra. Tháng 10/2007 Thủ tướng đã quyết định thành lập Ủy ban quốc gia điều tra nguyên nhân và đề xuất phương án khắc phục sự cố thời hạn một tháng.

Tuy nhiên sau 8 tháng làm việc Ủy ban quốc gia mới hoàn tất kết luận nguyên nhân sự cố.

nguyenhung

Gửi Minh Đàm

@Anh Minh Đàm:
Xin cám ơn anh đã ghé đọc blog của Nguyên Hùng và lại còn hào phóng tặng những lời khen.

Anh Minh Đàm à NH chỉ là độc giả và là người yêu thơ. Nghề của NH là xây dựng công trình thủy mà kết cấu nền móng công trình là những chuyên ngành máu thịt vì thế việc viết về những vấn đề tương tự thực ra cũng là bình thường mà. Biết đâu anh MĐ cũng là dân xây dựng?

NH rất vui được đón tiếp anh tại blog của NH. Chủ yêu là "của nhà giồng được" thôi anh ạ.

Chúc anh sức khỏe.

Minh Đàm

Tình cờ vào blog của bạn tôi tin bạn là một nhà phân tích kết cấu và nền móng giỏi. Bạn nói chính xác cứ như là người trong cuộc bởi nhận định được nguyên nhân từ rất sớm (ngày 29/9).... Điều mến phục nữa là văn phong của bạn thật gãy gọn và chặt chẽ bạn là một nhà thơ phải không? Bàn về sự cố nặng nề mà giọng văn đọc thật nhẹ nhàng đọc thấy có tâm và dễ chịu lắm. Cám on nhiều.

Tôi sẽ còn dành thì giờ ghé thăm blog của bạn....

Nguyên Hùng

Gửi Nguyễn Đăng Minh

@NĐM:
Anh nói rất đúng. Hai nhịp cầu đó là các nhịp rất quan trọng vì là nơi neo giữ các dây văng được bắt đầu từ trụ chính. Vì thế xét về bản chất thì ngoài nhịp cầu giữa hai trụ chính thì 4 nhịp kế tiếp ở hai đầu như anh đã nói cũng là các nhịp chính.
Có thể ở đây người ta đã cố tình gọi là nhịp cầu dẫn để mong giảm nhẹ sự nghiêm trọng của sự cố.

Cám ơn anh NĐM đã ghé đọc và có ý kiến xác đáng.

Nguyễn Đăng Minh

Đề nghị "Thế giới blog" lên tiếng

Theo như bức ảnh minh hoạ về sơ hoạ vị trí xẩy ra sự cố sập hai nhịp có liên quan đến ba trụ cầu số: 13; 14; 15 và trụ tháp chính cầu Cân Thơ. Thì đây là sập 2 NHỊP CHÍNH chứ không phải 2 nhịp dẫn như báo chí truyền thanh truyền hình và một số quan chức có trách nhiệm nói trước nhân dân cả nuớc. Định nghĩa chính xác 2 nhịp dầm cầu bị sập của cầu Cần Thơ vô cùng quan trọng với những linh hồn người tử nạn người bị thương nặng nhẹ; với đồng bào cả nước. Bởi giữa nhịp dẫn và NHỊP CHÍNH nó như ngày và đêm như nói thật và nói dối ...
Quan sát trên sơ đồ minh hoạ trên thì thấy dây cáp dự ứng lực của trụ tháp chính của cầu Cần Thơ được văng xuống liên kết san sẻ chịu lực với hai nhịp dầm bị sập(tạm gọi nhịp 13 nhịp 14 vì không được xem toàn bộ sơ đồ nhịp của bản vẽ thiết kế thi công cầu Cần Thơ).
Như vậy chúng ta phải thay mặt nhân dân lao động lên tiếng để tìm ra sự thật này!
Xin trân trọng cảm ơn các bạn!

nguyenhung

Dù thế nào không thể đổ tại trời mưa!

Xin giới thiệu một bài viết liên quan (VietNamNet 04/10/2007)
Sập cầu: Dù thế nào không thể đổ tại trời mưa!