Khoảnh ruộng chưa gặt


NH xin giới thiệu tiếp bản dịch dưới đây như là một sự thể nghiệm dịch thơ tiếng Nga sang lục bát vậy.

NHIKOLAI NHEKRAXOV (1821 - 1877)

 Là nhà thơ Nga nổi tiếng của thế kỷ XIX. Trong những năm 1847-1860 là biên tập viên và là người xuất bản tạp chí "Người đương thời". Từ năm 1868 là biên tập viên tạp chí "Kỷ yếu văn học dân tộc".

Tác phẩm chính: Các trường ca "Ông già Tuyết và chiếc mũi đỏ" (1864) "Phụ nữ Nga" (1871-1872) "ở nước Nga ai được sống sung sướng" (1866-1876) "Những người đương thời" (1875-1876) "Những khúc ca cuối cùng" (1877).

 

KHOẢNH RUỘNG CHƯA GẶT

(Nhikolai Nhekraxov)

Cuối thu. Quạ chạy trốn đông

Rừng trơ trụi lá cánh đồng hoang vu

Chỉ còn khoảnh ruộng lơ thơ

Lúa chưa kịp gặt ngóng chờ chủ nhân...

 

Những cây lúa chín rì rầm

Nằm nghe bão rít âm thầm buồn thiu

Rạp mình chạm đất phì nhiêu

Xót xa bông mẩy lấm theo bụi vàng.

 

"Ngày đêm từng lũ chim hoang

Theo nhau tàn phá xóm làng chúng tôi

Những người cày ruộng đâu rồi

Sao mặc thỏ xéo kệ đời bão giông?

Lẽ nào chúng tôi ít bông?

Hay là khi trổ chín không thật đều?

Không đâu hạt chắc bông nhiều

Chúng tôi chẳng kém tý teo đám nào!

Bác nông dân cớ làm sao

Cày gieo rồi mặc bão gào quật quăng?"

 

Trả lời bông lúa gió rằng:

- Chủ nhân các bạn sức tàn còn chi

Biết gieo để có bánh mỳ

Mà không đủ sức gặt về chất kho

Không ăn không uống ốm xo

Con-tim-đau-đớn giày vò thương thay!

Bàn tay vạm vỡ cầm cày

Đã khô thành củi héo gầy tựa roi

Mắt mờ giọng khản đặc rồi

Bài ca buồn bã một thời cũng câm.

 

Bác nông dân dáng trầm ngâm

Cánh tay như thể đang cầm cày theo...


Nguyên Hùng dịch
(2005)

НЕСЖАТАЯ ПОЛОСА
(Николай Некрасов)

Поздняя осень. Грачи улетели
Лес обнажился поля опустели

Только не сжата полоска одна...
Грустную думу наводит она.

Кажется шепчут колосья друг другу:
"Скучно нам слушать осеннюю вьюгу

Скучно склоняться до самой земли
Тучные зерна купая в пыли!

Нас что ни ночь разоряют станицы1
Всякой пролетной прожорливой птицы

Заяц нас топчет и буря нас бьет...
Где же наш пахарь? чего еще ждет?

Или мы хуже других уродились?
Или недружно цвели-колосились?

Нет! мы не хуже других - и давно
В нас налилось и созрело зерно.

Не для того же пахал он и сеял
Чтобы нас ветер осенний развеял?.."

Ветер несет им печальный ответ:
- Вашему пахарю моченьки нет.

Знал для чего и пахал он и сеял
Да не по силам работу затеял.

Плохо бедняге - не ест и не пьет
Червь ему сердце больное сосет

Руки что вывели борозды эти
Высохли в щепку повисли как плети.

Очи потускли и голос пропал
Что заунывную песню певал

Как на соху налегая рукою
Пахарь задумчиво шел полосою.

 

NHIKOLAI NHEKRAXOV (1821 - 1877)

 

Là nhà thơ Nga nổi tiếng của thế kỷ XIX. Trong những năm 1847-1860 là biên tập viên và là người xuất bản tạp chí "Người đương thời". Từ năm 1868 là biên tập viên tạp chí "Kỷ yếu văn học dân tộc".

Tác phẩm chính: Các trường ca "Ông già Tuyết và chiếc mũi đỏ" (1864) "Phụ nữ Nga" (1871-1872) "ở nước Nga ai được sống sung sướng" (1866-1876) "Những người đương thời" (1875-1876) "Những khúc ca cuối cùng" (1877).

 

 Bản dịch nghĩa:

KHOẢNH RUỘNG CHƯA GẶT

(Nhikolai Nhekraxov)

 

Thu muộn. Quạ đã bay đi

Rừng trụi lá cánh đồng hoang vắng

 

Chỉ (còn) một khoảnh ruộng chưa gặt

Gợi lên khúc ca buồn

 

Hình  như những cây lúa thì thầm vào tai nhau:

"Thật đáng buồn cho chúng ta phải nghe bão tuyết mùa thu

 

Thật đáng buồn phải cúi rạp mình sát đất

Bông (lúa) chắc mẩy phải tắm trong bụi!

 

Không chỉ một đêm chúng tôi bị tàn phá (bởi) các xóm làng cô-dắc và lũ chim  hoang bay qua

 

Thỏ dày xéo chúng tôi giông bão quăng quật chúng tôi

Người nông dân của chúng tôi đâu? Còn đợi gì nữa?

 

Phải chăng chúng tôi kém sai bông hơn những đám khác?

Hay là chúng tôi trổ bông chín không đều?

 

Không! Chúng tôi chẳng thua kém các đám khác và đã từ lâu nơi chúng tôi bông mẩy và chín đều

 

Không phải là ông ấy (bác nông dân) cày và gieo rồi để cho gió thu thổi tan chúng tôi đấy chứ?"

 

Gió mang đến cho chúng (những cây lúa) một câu trả lời buồn:

"Bác nông dân của các bạn không còn khả năng

Ông ta biết gieo cấy để làm gì nhưng lại không đủ sức tổ chức công việc (thu hoạch)

 

Thật tồi tệ cho kẻ đáng thương khi không ăn không uống

Con tim đau nhói lên giày vò ông ta

 

Bàn tay làm nên những luống cày

Đã khô thành củi gầy khẳng như cây roi (sợi dây)

 

Mắt đã mờ đi và giọng đã yếu

để cất lên bài hát buồn

 

Như tỳ tay lên cái cày

Bác nông dân bước trầm ngâm trên khoảnh ruộng...

 

Bản dịch của Lưu Minh Phương

Cuối thu. Quạ đã bay đi
Rừng trơ trụi lá đồng thì xác xơ
Chỉ còn một khoảnh chơ vơ
Lúa chưa gặt ngó thẫn thờ buồn sao

Lúa như thì thào với nhau:
"Cuối thu nghe bão tuyết gào buồn thay
Rạp mình xuống tận đất này
Than ôi hạt mẩy bụi vầy lấm lem
Đêm đêm thôi đủ thứ chim
Phàm ăn kéo đến phá tàn chúng ta
Thỏ giày xéo bão dập vùi
Bác cày của chúng ta đâu ? Đợi gì?
Hay ta kém những đám kia?
Hoặc bông ta trổ chẳng đều như nhau?
Không ta chẳng kém ai đâu
Hạt mẩy và chín từ lâu cả rồi
Lẽ nào cày cấy xong xuôi
Bác ta lại để gió trời quật quăng?"

Lời buồn gió đáp lại rằng:
Chủ nhân các bạn sức tàn lực suy
Bác biết gieo cấy làm chi
Nhưng không đủ sức làm gì được thôi
Không ăn không uống được rồi
Giày vò đến kiệt tim rồi khổ thay
Cánh tay cày luống cày này
Quắt queo khô tựa sợi dây lòng thòng
Mắt mờ giọng chẳng còn vang
Để ca bài hát mênh mang u hoài.

Bác nông dân tay tỳ cày
Thả bước trên khoảnh ruộng đầy trầm tư

Viết bởi luuminhphuong - (IP: 115.73.109.158 Auth: No) 05 Apr 2009 16:38

 

Nguyên Hùng

Nina

@Nina:
Hơ hơ anh Hùng thiên vị luuminhphuong nhé chứ bản dịch của em thì anh chẳng chịu đưa vào entry! À mà giờ em cũng chẳng nhớ bản dịch của em ở đâu và trông nó ra sao nữa :)
________
Trước khi có bản dịch của LMP anh đã có ý định đưa thêm vài bản dịch của 3N nhưng tìm không ra vì cái Forums cũ không còn. Nếu em tìm thấy bản dịch của mình thì post lên đây nhé.

Nina

Hơ hơ anh Hùng thiên vị luuminhphuong nhé chứ bản dịch của em thì anh chẳng chịu đưa vào entry! À mà giờ em cũng chẳng nhớ bản dịch của em ở đâu và trông nó ra sao nữa :)

nguyenhung

luuminhphuong

@luuminhphuong:
Mình đã bổ sung bản dịch của LMP vào entry cho chúng có bạn.
Cám ơn P đã hưởng ứng. Thân mến.

luuminhphuong

@anh Nguyên Hùng

Đây là bản dịch của em góp vui với anh Nguyên Hùng. Nhiều chỗ gieo vần chưa ưng ý nhưng loay hoay mãi mà chưa xử lý được. Nếu nhuyễn vần thì mất từ mà em không muốn bỏ sót từ.

Cuối thu. Quạ đã bay đi
Rừng trơ trụi lá đồng thì xác xơ
Chỉ còn một khoảnh chơ vơ
Lúa chưa gặt ngó thẫn thờ buồn sao

Lúa như thì thào với nhau:
“Cuối thu nghe bão tuyết gào buồn thay
Rạp mình xuống tận đất này
Than ôi hạt mẩy bụi vầy lấm lem
Đêm đêm thôi đủ thứ chim
Phàm ăn kéo đến phá tàn chúng ta
Thỏ giày xéo bão dập vùi
Bác cày của chúng ta đâu ? Đợi gì?
Hay ta kém những đám kia?
Hoặc bông ta trổ chẳng đều như nhau?
Không ta chẳng kém ai đâu
Hạt mẩy và chín từ lâu cả rồi
Lẽ nào cày cấy xong xuôi
Bác ta lại để gió trời quật quăng?”

Lời buồn gió đáp lại rằng:
Chủ nhân các bạn sức tàn lực suy
Bác biết gieo cấy làm chi
Nhưng không đủ sức làm gì được thôi
Không ăn không uống được rồi
Giày vò đến kiệt tim rồi khổ thay
Cánh tay cày luống cày này
Quắt queo khô tựa sợi dây lòng thòng
Mắt mờ giọng chẳng còn vang
Để ca bài hát mênh mang u hoài.

Bác nông dân tay tỳ cày
Thả bước trên khoảnh ruộng đầy trầm tư

nguyenhung

Lưu Minh Phương

@Lưu Minh Phương:
Phân tích của LMP và Nina có lý có lẽ ý của tác giả thiên về nỗi đau về tinh thần chứ không phải thể xác của người nông dân. Sau khi reply Nina mình đã sửa lại theo hướng này trung thành theo bản dịch nghĩa.
Rất cám ơn LMP đã góp thêm ý kiến. Hy vọng được đọc bản dịch của LMP vào dịp nghỉ cuối tuần này.
Thân mến.

Nguyên Hùng

Nina

@Nina:
Chữ станица mà anh Hùng thắc mắc ấy có hai nghĩa anh ạ. Nghĩa thứ nhất là làng cô-dắc còn nghĩa thứ hai - nó là một dạng khác của từ "стая" thường dùng trong thi ca. Ở đây tác giả Nekrasov dùng với nghĩa thứ hai này

Нас что ни ночь разоряют станицы
Всякой пролетной прожорливой птицы

Thì động từ "разоряют" là đi với danh từ "станицы" chứ không phải đi với từ "птицы" anh ạ. Vì cả câu sau là cụm từ bổ nghĩa cho từ "станицы".

Nếu diễn nôm ra thì hai câu đó là thế này

Станицы всякой пролетной прожорливой птицы постоянно разоряют нас

Do đó theo em anh không cần băn khoăn đến bọn cô-dắc ở đây làm gì :)
___________
Trước đây anh đã dịch hai câu đó như vầy:

Ngày đêm từng lũ chim hoang
Theo nhau tàn phá xóm làng chúng tôi

Sau đọc lại bản gốc anh cảm thấy phân vân với chữ станицы (mà khi tra nghĩa thì ra làng cô-dắc - một cái nghĩa có phần vô lý vì bản thân người nông dân trong bài thơ cũng có thể là người cô-dắc!) nên đã ngỏ ý nhờ chuyên gia kiểm tra lại dùm. Thực ra nếu coi станицы là các làng cô-dắc thì vẫn còn thấy chưa ổn khi cụm từ ở câu sau chịu chi phối bởi cách 2 nghĩa là chúng không thể là một trong hai chủ thể của động từ "разоряют".
Thì ra станицa còn có nghĩa là стая - bầy đàn.

Ý kiến của Nina rất quý anh sẽ dùng lại câu dịch trước đây.
Cám ơn Nina rất nhiều.

Nina

Suýt quên nói phải có sách :). Em dẫn từ điển cho chắc ăn

Толковый словарь русского языка Ушакова

СТАНИ ЦА ы ж.

1. Большое селение в казачьих областях. Донские станицы. 2. Стая (устар. поэт.). Подъемлется с полей станица поздних журавлей. Пушкин. Высоко в небе неслись станицей перелетные птицы. Тургенев. Стрепета прилетают весною не рано и без сомнения большими станицами. С. Аксаков. Станицей тучки носятся. Фет.

Nina

Chữ станица mà anh Hùng thắc mắc ấy có hai nghĩa anh ạ. Nghĩa thứ nhất là làng cô-dắc còn nghĩa thứ hai - nó là một dạng khác của từ "стая" thường dùng trong thi ca. Ở đây tác giả Nekrasov dùng với nghĩa thứ hai này

Нас что ни ночь разоряют станицы
Всякой пролетной прожорливой птицы

Thì động từ "разоряют" là đi với danh từ "станицы" chứ không phải đi với từ "птицы" anh ạ. Vì cả câu sau là cụm từ bổ nghĩa cho từ "станицы".

Nếu diễn nôm ra thì hai câu đó là thế này

Станицы всякой пролетной прожорливой птицы постоянно разоряют нас

Do đó theo em anh không cần băn khoăn đến bọn cô-dắc ở đây làm gì :)

luuminhphuong

Ý kiến của Nina xác đáng.
Về câu :
Плохо бедняге - не ест и не пьет
Червь ему сердце больное сосет

Diễn xuôi là : tội nghiệp bác không ăn không uống giun hút kiệt trái tim ốm yếu
Theo em cứ dịch nguyên như thế vì có thể có 2 cách hiểu.
Cách thứ nhất червь сосет thường nói về những cắn rứt nội tâm.
Cách thứ hai trong ngữ cảnh này người nông dân làm việc quá sức vắt kiệt sức cho đất đến nỗi không còn đủ sức mà thu hoạch nữa. Червь là giun đất hay chính là mảnh đất.
Nếu hiểu theo cách thứ nhất thì dịch như anh Hùng đã sửa lại là được rồi.
Còn không chắc phải hiểu theo cách nào thì cứ để nguyên như nguyên tác là tốt nhất.
Em tạm dịch là :
Không ăn không uống tội đời
Giun kia đang hút kiệt rồi trái tim

Có lẽ ngày nghỉ em sẽ nghiên cứu thêm cả bài này.

Nguyên Hùng

Nina

@Nina:
Anh Hùng ơi
Червь ему сердце больное сосет
mà anh dịch thành
Bụng đau giun sán giày vò thương thay
thì có ... trần tục quá chăng? Nekrasov nói về nỗi đau tinh thần nhức nhối còn anh thì lại cho bác nông dân chỉ bị ... đau bụng giun :)

___________
Trong phần dịch nghĩa anh đã dịch hai câu đó giống như em đã nói ở trên:
Thật tồi tệ cho kẻ đáng thương khi không ăn không uống
Con tim đau nhói lên giày vò ông ta

Nhưng ở đây anh thử liên kết hai câu chung một tứ: không ăn > bụng đói > bị giày vò bởi giun (Червь). Bởi lẽ nó logic hơn cái tứ không ăn > tim đau.

Tuy nhiên anh sẽ xem xét lại và có thể sửa lại cho thơ hơn như em đã nói.

Cám ơn Nina rất nhiều!

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'2410','9mjl81hti7afj920ch6gr688f6','0','Guest','0','54.166.203.17','2018-09-23 23:24:21','/a144362/khoanh-ruong-chua-gat.html')